Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

S m i n t h e u s   S ö z c ü ğ ü n ü n
E t i m o l o j i k   K ö k e n i
 

 


 

 

 

 

 

Smintheus kültünün kuruluşunda etkin olan Giritlilerin, Troas bölgesine ilk ve en eski yerleşen göçmenler olduğuna Gruppe, Strabon’u kaynak vererek  değinmek ister. Gruppe bu düşüncesini savunurken, Troas ve Girit’teki bazı yer ve dağ adlarının benzerliklerini vurgular. Bu öneriler hiç kuşkusuz fare anlamına gelen sminthos (sminqoz) veya smintheus sözcüklerinin Girit kökenli görülmesinde etken olmuştur. Bu ortak anlayıştan kimi bilim adamı birbirlerine yakın yaklaşımlarda bulunurken, kimileri ise,  değişik öneriler ileri sürmüşlerdir. Gruppe ısrarla , sözcüğün Girit deyişi ile fare olması gerektiğini ileri sürer. Ilberg, Wilamowitz-Möllendorff’u kaynak göstererek, smintheus sözcüğünün Yunan kökenli olamayacağına değinir. Wernicke sözcüğün Girit dilinde fare olduğuna, Brüchner etimolojik yönden verdiği kısa örneklerle, Kıbrıs diyalektinde ev faresi ve Mysia dilinde ise sminthos’a fare dendiğine Polemon’u da kaynak göstererek işaret eder. Cramer ise, sminthos sözcüğünün Aeol dilinde tarla faresi anlamına geldiğini söyler. Değişik bir bakışla Farnell, smintheus adının etnograflar için bir duraksama kaynağı olduğunu ve antropologlar için de ilginç, problemli bir durum ortaya koyduğuna değinerek, Girit ve Aeol diyalektinde  smintheus’un fare anlamına geldiğini ve söz konusu sözcüğün ise  sminqoz  adından türetilerek geleneksel Yunancaya uygulandığından şüphe edilmemesi gerektiğini belirtir. Nilsson, Apollon Smintheus’u Yunan dinsel düşüncesinde fareyi yok edici ve kendine özgü bir tanrı olarak görmek ister. Heurgon da Apollon Smintheus kültünün topraktan çıktığını söyler ve ilkel Akdeniz uygarlığının bir yansıması olarak tanımlamak ister. Heurgon aynı zamanda, Sminthos veya Sminthia sözcüğünün kökeni için: - nthos ve  - ndos eklerini anımsatarak Eteokret bir sözcük olabileceğine işaret eder. Bütün bu düşüncelerden sonra, Strabon’un anlattıklarına  dönersek:

        

“Diğer kişiler, kimi Teukerlerin Troas’tan, şimdi Attika’da Ksypeteones denilen yerden geldiklerini ve Girit’ten hiçbir Teuker’linin gelmediklerini söylerler. ”

 

Kültün Troas bölgesine gelişi ile ilgili değişik varsayımlar yapılabilir. Strabon’un anlattıklarından  Troas bölgesine ilk yerleşenlerin  Girit’ten gelen Teukerler olmadığı akla gelebilir. Ancak Kallinos’un aktardıklarına dönersek; bunların Girit’ten gelmiş olmaları da mümkündür. Teuker’lerin Attika üzerinden Troas’a gelmeleri ise diğer bir olasılıktır. Çünkü İ.Ö. II. binin ortasından itibaren Girit’ten özellikle Argolis’e  bir göçün olduğu, arkeolojik kanıtlarla belgelenmiştir. Kıta Yunanistan’da  kültle ilgili kesin belgelerin olmayışı, gelenlerin smintheus kültü ile Troas’ta tanışmış olmaları mümkündür. Yöresel bir kült olarak düşündüğümüz oluşum için tekrar Polemon’a dönersek; Troas bölgesinde fareye sminthos denildiğini anımsarız . Polemon’a göre, onların yöresel - Mysia diyalektinde fare; “ sminthos ” olarak bilinirdi. Bu anlatımdan yola çıkarak bazı bilim adamları ilginç fikirler ileri sürerler. Ilberg , sminthos sözcüğünü Mysia kökenli ad olarak kabul eder. Ancak kesin tanıma gitmeden önce kültle ilgili diğer önerilere de bakmakta yarar vardır:

        

Picard, Apollon kültünün Girit’ten alınmış olduğuna değinir. Kültün Girit’ten alınmasını şöyle açıklar: Minos yönetimi altındaki Girit egemenliğini paylaşan Delos, Klaros ve Efes’te ilk zamanlarda yerleşmiş olan Karia’lıların bu kültü aldıklarını ve saygınlık kazanmasına çaba gösterdiklerini ileri sürer. Picard devamla bu yeni kültün Troas’tan Likya kıyılarına kadar yerleştiğini, Karia’lılar tarafından oluşturulduğunu, tanrının Troia’yı koruduğu ve külte kabul ettiği zamanlarda, Karia’nın kuruluşları olan Miletos ve Klaros’un da bu yayılmaya yardımcı olduğuna dikkati çeker. Bu dönem Picard tarafından; çağdaş Girit’in Delos ve Delphi’ye yayılmasına denk geldiği biçimde çakıştırılmaktadır. Diğer taraftan Picard, kültün Girit’ten çıkarak Rodos’a, Troas’a ulaştığını ve Aeol göçünden önce ise, Karia adlı tanrının da Apollon Smintheus kültünde ilkin Karia etkileri ile duyulduğuna işaret eder. Onun Karia adlı bir tanrı olabileceğini ileri sürerek, kültün oluşmasına neden  olarak da; eski çağlardan başlayarak yöreyi farelerden ve vebadan korumak olduğunu söyler. Bizce Picard’ın ileri sürdüğü düşünceler, bugün için arkeolojik kanıt ve yazılı belgelerle doğrulanmış değildir. Picard’ın açıklamaları, bizleri Karia bölgesine yöneltmekte ve doğrudan doğruya fare kültü ile ilgili kanıtların Miletos ve Klaros’ta aranmasına zorlamaktadır. Ancak bugün için her iki yörede de fare kültü ile ilişkili henüz bir kanıt gün ışığına çıkarılamamıştır.